سه اسم همیشه کنار هم در قفسه کتاب‌فروشی‌های میدان انقلاب می‌نشینند و زبان‌آموز تازه‌کار را جلوی قفسه سردرگم می‌کنند. یکی را چند نسل زبان‌آموز پیش از شما خوانده‌اند، دیگری قطورتر است و عدد بزرگ‌تری روی جلدش دارد، و سومی پر از تصویر و جدول رنگی است. فروشنده معمولا هر سه را خوب می‌داند. حرفش هم غلط نیست، ولی این جواب کسی را از سردرگمی بیرون نمی‌آورد.
این سه کتاب در اصل برای سه کار متفاوت نوشته شده‌اند. اگر اشتباه انتخاب کنید، یا بعد از چند درس خسته می‌شوید یا انرژی‌تان را پای واژه‌های کم‌کاربرد می‌گذارید. در ادامه هر سه را از نزدیک ورق می‌زنیم تا بهترین کتاب لغت انگلیسی را برای سطح و هدف خودتان پیدا کنید.
کتاب ۵۰۴ چیست و برای چه سطحی نوشته شده؟
کتاب ۵۰۴ را انتشارات بارونز منتشر کرده و ساختارش ساده و قابل پیش‌بینی است: چهل‌ودو درس، در هر درس دوازده واژه تازه. هر واژه اول با تلفظ و سه جمله نمونه معرفی می‌شود. بعد همان دوازده واژه در یک متن کوتاه کنار هم می‌نشینند و درس با چند تمرین، بیشتر از نوع جای خالی، بسته می‌شود. هر چند درس یک بار هم یک بخش مرور می‌آید و واژه‌های درس‌های قبل را دوباره محک می‌زند.
نقطه قوت این کتاب همین نظم است. زبان‌آموز حجم کار هر جلسه را دقیقا می‌داند و پیشرفتش را درس‌به‌درس می‌بیند. یک ترفند کمتر دیده‌شده هم در کتاب هست: واژه‌های هر درس در درس‌های بعدی دوباره سر راه خواننده سبز می‌شوند و بخشی از مرور را خود کتاب بر عهده می‌گیرد.
ضعفش را هم باید صادقانه گفت. متن‌ها قدیمی‌اند و حال‌وهوایشان بیشتر به روزنامه‌های آمریکایی دهه‌های گذشته شبیه است. بخشی از واژه‌ها امروز در مکالمه روزمره کمتر شنیده می‌شوند و بیشتر در خواندن به کار می‌آیند. اگر هدفتان مکالمه سفر و محیط کار است، کتاب ۵۰۴ نباید تنها منبع لغتتان باشد.
برای شروع این کتاب، گرامر پایه و چند هزار واژه ابتدایی را دست‌کم باید بلد باشید. زبان‌آموز سطح A1 از همان درس‌های اول کم می‌آورد. پیش از خرید، جایگاه خودتان را با راهنمای سطح های زبان انگلیسی به ترتیب CEFR بسنجید. اگر به B1 رسیده‌اید، با خیال راحت سراغش بروید.
کتاب ۱۱۰۰ واژه چه تفاوتی با ۵۰۴ دارد؟
کتاب ۱۱۰۰ واژه هم کار همان ناشر است و یکی از نویسنده‌هایش با کتاب ۵۰۴ مشترک است، ولی منطق دیگری دارد. برنامه‌اش به‌شکل هفتگی چیده شده است: چهل‌وشش هفته، هر هفته چهار روز واژه تازه و روز پنجم مرور. واژه‌های هر روز در دل یک متن کوتاه می‌آیند و خواننده باید پیش از دیدن تعریف، معنی را از بافت حدس بزند. ته هر درس روزانه هم یک اصطلاح رایج انگلیسی اضافه می‌شود.
جنس واژه‌ها اینجا عوض می‌شود. بخش زیادی از جمله‌ها از رمان، نمایشنامه و سرمقاله روزنامه‌ها آمده و واژه‌ها برای خواندن متن جدی، نوشتن آکادمیک و آزمون‌هایی مثل GRE به کار می‌آیند. کسی که برای رایتینگ دانشگاهی آماده می‌شود، نیازش را دقیقا در این کتاب پیدا می‌کند.
همین تخصصی بودن، تله کتاب هم هست. زبان‌آموز سطح متوسطی که هنوز واژه‌های پایه را محکم نکرده، با انبوهی از واژه‌های کم‌کاربرد روبه‌رو می‌شود و معمولا بعد از چند هفته کتاب را کنار می‌گذارد. پس در انتخاب بین ۵۰۴ یا ۱۱۰۰، جایگاه فعلی شما در مسیر یادگیری از خود کتاب مهم‌تر است. ۱۱۰۰ نه کتاب شروع، بلکه کتاب مرحله بعد است.
Oxford Word Skills چرا مسیر متفاوتی می‌رود؟
دو کتاب قبلی واژه را درس‌به‌درس و در قالب متن به خواننده می‌دهند. Oxford Word Skills اما موضوعی کار می‌کند. یک واحد درباره خانه است، یکی درباره سفر، یکی درباره کار و احساسات، و هر واحد واژه‌ها را با تصویر، جدول و مثال در همان بافت آموزش می‌دهد.
آکسفورد این سری را در سه سطح منتشر کرده و کل مسیر A1 تا C1 را پوشش می‌دهد. در ویرایش دوم، هر جلد صد واحد دارد و واژه‌هایش از فهرست‌های Oxford 3000 و Oxford 5000 آمده‌اند. آکسفورد این دو فهرست را بر پایه میزان کاربرد و سطح CEFR چیده و پرکاربردترین واژه‌های انگلیسی واقعی را در آن‌ها جمع کرده است. تمرین هر واحد هم داخل خود کتاب است و نسخه اورجینال، کد دسترسی به اپلیکیشن دیکشنری آکسفورد را هم برای شنیدن تلفظ دارد.
نام Basic روی جلد نشانه ویرایش اول است. ویرایش دوم نام‌های Elementary و Intermediate و Upper-Intermediate/Advanced را روی جلد دارد و در هر سطح، واحدها و تمرین‌های بیشتری دارد.
این سری هم بی‌نقص نیست. همه توضیح‌ها به انگلیسی نوشته شده‌اند و زبان‌آموزی با پایه خیلی ضعیف، در جلد اول هم کمی اذیت می‌شود. متن پیوسته بلند هم در آن کم است و کسی که می‌خواهد واژه را در دل داستان ببیند، باید منبع خواندنی دیگری کنارش بگذارد.
مقایسه سه کتاب لغت انگلیسی در یک نگاه
این جدول سه کتاب لغت انگلیسی شناخته‌شده بازار را کنار هم می‌گذارد تا تصویر کلی را یک‌جا ببینید.
| ویژگی | ۵۰۴ | ۱۱۰۰ واژه | Word Skills آکسفورد |
|---|---|---|---|
| سطح مناسب | B1 تا B2 | B2 تا C1 | A1 تا C1 در سه جلد |
| ساختار | ۴۲ درس، ۱۲ واژه در هر درس | ۴۶ هفته؛ چهار روز واژه، یک روز مرور | ۱۰۰ واحد موضوعی در هر جلد |
| شیوه ارائه | سه جمله نمونه و یک متن کوتاه | حدس معنی از متن، بعد تعریف | تصویر، جدول و مثال |
| جنس واژه‌ها | عمومی و نوشتاری | آکادمیک و ادبی | پرکاربرد و روزمره |
| بیشترین کاربرد | خواندن متن و آزمون‌های داخلی | رایتینگ آکادمیک و آزمون‌هایی مثل GRE | مکالمه، کاربرد روزمره و پایه آیلتس |
| زبان توضیح | انگلیسی، با نسخه‌های ترجمه‌دار در بازار ایران | انگلیسی | فقط انگلیسی |
| نقطه ضعف | متن‌های قدیمی، واژه‌های کمتر گفتاری | سنگین برای سطح متوسط | نبود توضیح فارسی، متن پیوسته کم |
بهترین کتاب لغت انگلیسی برای شما کدام است؟
برای انتخاب بهترین کتاب لغت انگلیسی، دو سوال را از خودتان بپرسید: الان کجای مسیر هستید و این واژه‌ها را برای چه کاری می‌خواهید؟ پاسخ صریح ما برای هر سطح در ادامه آمده است.
سطح مبتدی و پایه (A1 تا A2)
در این سطح هنوز وقت ۵۰۴ نرسیده است. با جلد Elementary از سری آکسفورد شروع کنید. این جلد واژه‌ها را در قالب موقعیت آموزش می‌دهد و تصویرها کار به خاطر سپردن را آسان می‌کنند. کسی که تازه کتاب‌های مقدماتی آموزشگاه را تمام کرده، در همین جلد بیشترین سود را میبرد.
سطح متوسط (B1 تا B2)
اگر هدفتان خواندن متن و قبولی در آزمون‌های داخلی مثل MSRT و EPT است، کتاب ۵۰۴ انتخاب درستی است. اگر بیشتر می‌خواهید روان حرف بزنید و بنویسید، جلد Intermediate از Oxford Word Skills جلو می‌افتد. اگر فقط بودجه یک کتاب را دارید و هدفتان هنوز روشن نیست، ۵۰۴ را بخرید؛ پایه‌ای که این کتاب می‌سازد، در هر دو مسیر به کارتان می‌آید. اگر برای هر کدام هر روز وقت کوتاه و ثابتی بگذارید، بردن موازی هر دو کتاب هم جواب می‌دهد.
سطح پیشرفته و آزمون‌های آکادمیک
کتاب ۱۱۰۰ واژه اینجا سر جای خودش می‌نشیند. اگر برای مقاله‌نویسی یا آزمون‌های تحصیلات تکمیلی آماده می‌شوید، این کتاب را نه قبل از ۵۰۴، بلکه بعد از آن بردارید. کسی که به C1 نزدیک می‌شود و مکالمه را هم کنار نگذاشته، جلد Upper-Intermediate/Advanced سری آکسفورد را می‌تواند کنار ۱۱۰۰ نگه دارد. منابع مخصوص داوطلبان آیلتس را هم در انتهای همین مقاله معرفی کرده‌ایم.
روش مطالعه کتاب لغت انگلیسی که جواب می‌دهد
حتی بهترین کتاب لغت انگلیسی هم با یک بار خواندن اثری نمی‌گذارد. چیزی که واقعا فرق ایجاد می‌کند، تکرار فاصله‌دار است: واژه‌های امروز را فردا، چند روز بعد و یک هفته بعد دوباره ببینید. روش‌های عملی این کار را در راهنمای چگونه لغات انگلیسی را حفظ کنیم کنار هم گذاشته‌ایم.
روزی یک درس کافی است. چند درس در یک روز معمولا به فراموشی چند روز بعد ختم می‌شود. هر واژه را نه با جمله کتاب، بلکه با جمله‌ای از زندگی خودتان بنویسید. واژه‌های سخت هر درس را جدا کنید و فقط همان‌ها را به جعبه لایتنر بسپارید. تلفظ هر واژه را هم از دیکشنری صوتی بشنوید و بلند تکرار کنید؛ واژه‌ای که فقط دیده شده و هرگز به زبان نیامده، در مکالمه هم به زبان نمی‌آید.
این روش برای هر کتاب لغت انگلیسی جواب می‌دهد و به ساختار کتاب وابسته نیست. برای دیدن واژه‌های پرکاربرد به تفکیک سطح هم فهرست رسمی Oxford 3000 در سایت آکسفور منبع خوبی است.
جمع‌بندی
انتخاب بین این سه کتاب نه به محبوبیتشان، بلکه به سطح و هدف شما برمی‌گردد. مبتدی با Oxford Word Skills شروع می‌کند، زبان‌آموز متوسط ۵۰۴ را برمی‌دارد و کسی که مسیر آکادمیک را می‌رود، سراغ ۱۱۰۰ می‌رود. بهترین کتاب لغت انگلیسی برای هر کس، کتاب هم‌سطح خود او است. اگر برای آیلتس آماده می‌شوید، منابع هدفمندتر را در بهترین کتاب لغت برای آیلتس ببینید.
هر سه عنوان با ویرایش روز در فروشگاه کتاب زبان انتشارات زبانمهر موجود است. اگر هنوز مردد هستید، اول سطحتان را تعیین کنید و بعد سفارش بدهید.
